خیار (Cucumis sativus)
ساعت ۱۱:٢٤ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٤ اردیبهشت ،۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

انگلیسی -Cucumber

 هندی -Kheera

خیار گیاهی است علفی و یکساله دارای ساقه ی خزنده و پوشیده از خارهای نازک و خشن است. .برگ های آن بزرگ و دارای زاویه و دندانه دار است. گل های آن زرد رنگ که به دو صورت نر و ماده روی یک پایه قرار دارند. میوه آن سبز رنگ و بسته به نوع و نژادهای مختلف ممکن است کوچک یا بزرگ باشد.

این گیاه از تیره  کدوسانان است و اقسام گوناگون دارد و بسیار شیه به گیاه خربزه است. در کتوب طب سنتی  به نام قثه است و کسانی که قثا را خیار ترجمه می نمایند، سخت در اشتباه می باشند، زیرا قثا خیار چنبر است که در گذشته به آن «خیارزه» می گفتند. خیار چنبر در قدیم نام میوه دیگری بوده که در حال حاضر عطاران و دارو فروشان آن را فلوس می نامند و از مسهل های بسیار مفید و مشهور است و درخت آن به بزرگی درخت گردو است که در هندوستان می روید. خیار نیز بومی هندوستان است و از آنجا به نقاط دیگر جهان راه یافته است. حدود بیست قرن قبل از میلاد مسیح مصریان قدیم از آن استفاده می کرده اند. 90 درصد حجم خیار آب است و این میوه قدرت حفظ آب را دارد بنابراین محتوای داخل آن نسبت به بیرون آن ۲۰ درجه خنک تر است. خیار از آن دسته میوه های بهشتی است که پیامبر گرامی اسلام به آن علاقه ی فراوان داشته اند و خوردن آن را با کمی نمک توصیه می فرمودند.

ترکیبات شیمیایی :

از نظر ترکیبات شیمیایی میوه خیار دارای مقدار کمی ساپونین  و یک آنزیم به نام پروتئولی تیک انزیم  و ماده گلوتاتیون می باشد . بررسی دیگری نشان می دهد که در خیار یعنی در میوه خیار پروتئولی تیک انزیم و اسکوربیک اسید اکسیداز و سوکسینیک دهیدروژناز و مالیک دهیدروژناز یافت می شود و ماده معطر عامل آن با الکل قابل استخراج است . به علاوه در خیار آنزیم ارپسین وجود دارد . و هچنین ویتامین B2 و C در آن یافت می شود. هر صد گرم خیار حاوی ترکیبات زیر است. آب ۹۵ گرم ، پروتئین 9/0 گرم ، مواد چرب 1/0گرم ، هیدراتهای کربن 5/2 گرم ، خاکستر 5/0 گرم ، فسفر ۲۷ میلی گرم ، اهن ۱/۱ میلی گرم ، کلسیم ۲۵ میلی گرم ، پتاسیم ۱۶۰ میلی گرم ، ویتامین A ۲۵۰ واحد بین المللی ، سدیم ۶ میلی گرم ، تیامین 030/0 میلی گرم ، رایبوفلاوین 04/۰ میلی گرم ، نیاسین 2/0 میلی گرم و ویتامین ث ۱۱ میلی گرم .

خیار واثرات درمانی آن:

قراردادن خیار خام روی پوست، حرارت و التهاب را کاهش می دهد. خاصیت خنک کننده و تمیزکننده آن برای پوست مفید است. آب خیار تازه، سوزش سردل، اسید معده، زخم معده و ورم معده را تسکین می دهد. قرار دادن برش خیار روی چشم نه تنها تسکین آور است بلکه ورم را نیز کاهش می دهد. مصرف روزانه آب خیار، در کنترل بیماری اگزما، آرتروز و نقرس نقش دارد. خیار برای افرادی که از بیماری ریه، معده و سینه رنج می برند، مفید است. پتاسیم موجود در آن برای بیماران دارای فشارخون بالا مفید است. خیار حاوی آنزیمی به نام ارپسین (Erepsin) است که در هضم پروتئین کمک می کند. مخلوطی از آب خیار، هویج، کاهو و اسفناج در رشد مو موثر است. بیماری روماتیسم را که به علت اسید اوریک اضافه در بدن به وجود می آید با مصرف مخلوطی از آب خیار و هویج درمان کنید. خیار برای مقابله با بیماری های دندان و لثه نیز موثر است. این میوه خاصیت درمانی برای بیماری های کلیوی، مثانه، کبد و لوزالمعده دارد. ماده معدنی موجود در آن مانع ایجاد شکاف در ناخن های دست و پا می شود. خیار و آب آن برای بیماران دیابتی مفید است. ویتامین K موجود در آن، مانع رشد سلول های سرطانی و تومور می شود. پوست خیار منبع خوب سیلیکا (Silica) است که برای حفظ سلامتی بافت پیوندی موثر است. خوردن خیار با پوست, مخصوصاً اگر تر و تازه باشد, برای معده‌ بسیار مفید فایده است. اما در صورتیکه تازه نباشد و ایجاد دلدرد نمودجهت دفع ضرر باید با عسل یا مویز یا رازیانه خورد. همچنین اگر خیار خیلی رسیده و زرد شده باشد خوردن آن تولید دل درد می‌کند.امروزه بدلیل استفاده از سموم کشاورزی به مقدار زیاد توصیه می شود که خیار را با صورت پوست گیری شده مصرف نمائید.

مضرات :

 

اشخاصی که  ناراحتی گوارشی دارند، نباید در مصرف خیار زیاده روی کنند زیرا ممکن است باعث اختلال در دستگاه گوارش گردد.  خیار نفاخ است، چون سریعا در معده فاسد می شود. برای رفع نفخ و دل درد ناشی از خوردن خیار می توانید مقداری عرق نعنا یا کمی آبجوش و نبات بخورید. همیشه باید خیار را قبل از غذا خورد که به هضم غذا کمک کند. کسانی که نمی توانند خیار را خوب هضم کنند، باید آن را با نمک بخورند.