دیوکسین وترکیبات شبه دیوکسین:
ساعت ٢:٢۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۸ فروردین ،۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

دیوکسین یک ترکیب هتروسیکل حلقه ای است که در آن به جانشینی دو اتم کربن دو اتم اکسیژن قرار گرفته است. دیوکسین ها از سمی ترین موادی هستند که علم موفق به شناسایی آنها شده است. گزارشی که در سپتامبر1994 توسطEPA در اختیار عموم قرار گرفت دیوکسین را به عنوان یک خطر جدی برای سلامت عموم توصیف کرده بود. بر طبق نظر کارشناسان  EPA  با اینکه هیچ مقداری از دیوکسین برای انسان بی خطر در نظر گرفته نمیشود ولی میزانی که در حال حاضر در شهروندان آمریکایی مشاهده میشود بسیار به میزان ظهور علایم و اثرات نامطلوب نزدیک است. دیوکسین ها ترکیبات شیمیایی پایداری هستند که در اثر فعالیت های بشر و آتش سوزی جنگل ها ایجاد شده و به علت سمی بودن می توانند سلامتی مردم را به خطر اندازند. این دسته از سموم شامل خانواده بزرگی می شوند که 100 ترکیب شیمیایی مختلف اعضای آن را تشکیل می دهند. مکانیسم تولید مسمومیت این ترکیبات با یکدیگر شباهت داشته و میزان مسمومیت ایجاد شده توسط آنها متفاوت است به طوری که بعضی از آنها سمی تر از سایر اعضا این خانواده هستند. به منظور تدوین مقررات و قوانین جهت کاهش ورود این سموم به محیط زیست تلاش های زیادی در سراسر جهان صورت پذیرفته است اما علی رغم کوششهای زیاد از دو منبع مهم شامل آتش سوزی های غیر قابل کنترل و فعالیت کارخانجات صنعتی وارد طبیعت می گردند و آلودگی محیط زیست را فراهم می سازند. دیوکسین ها هنگام تولید محصول در کارخانجات صنعتی و شیمیایی نظیر کار خانجات تولید سموم ، حشره کش ها، آفت کش ها، سازنده کلرین، کاغذ سازی، پلاستیک سازی، و همچنین در اثر سوزاندن ضایعات و آشغال ها ، آتش سوزی جنگل ها در طبیعت بوجود می آیند. دیوکسین نام عمومی است که به یک ماده شیمیایی به نام 2، 3، 7، 8 تتراکلرودی بنزو-پی – دیوکسین (2,3,7,8-TETRA CHLORO BENZO- P- DIOXIN)  اطلاق شده که مهمترین و سمی ترین ماده در بین این ترکیبات بوده که از دو حلقه آروماتیک که توسط یک جفت اتم اکسیژن به هم وصل شده اند، تشکیل شده است. این ملکول مسطح میباشد و به هر یک ازحلقه ها چهار اتم کلر در موقعیت های 2،3، 7،8 متصل می گردد.



بر اساس گزارش سازمانEPA (ENVIROMENT PROTECTION AGENCY ) این مواد همانند سموم قارچی مثل ا فلاتوکسین ها می توانند در انسان سرطان ایجاد کنند. علاوه بر دیو کسین مواد دیگری مانند پلی کلرو دی بنزو دیوکسین (P C DD )، پلی کلرو دی نیترو فوران( PCDFs)، پلی کلرو بای فنیل( PCBs ) وجود دارند که عملکرد و ساختمان شیمیایی آنها شبیه به دیو کسین می باشد و به آنها ترکیبات شبه دیوکسین می گویند . طی بررسیهای متعدد میزان سمیت این ترکیبات توسط محققین اندازه گیری شده است
در جنگ آمریکا علیه ویتنام برای از بین بردن برگ درختان جنگلی و مشخص شدن دشمن از یک ماده شیمیایی به نام علف کش نارنجی ( ORANGE HERBICIDE AGENT) استفاده شد که باعث تولید دیوکسین و آلودگی محیط زیست آن کشور گردید.  بعد از جنگ در خصوص اثرات این ماده سمی بر روی سلامتی انسان مطالعه و تحقیقات زیادی صورت گرفت . نتیجه بررسی ها نشان داد که علت مبتلا شدن سربازان به بیماری دیابت همین ماده بوده است. بارت پی وی سی وینیل ( PVC VENYLE)به کلیه موادی که از پلی وینیل کلراید ساخته می شود، اطلاق می گردد. پلی وینیل کلراید پلاستیکی است که موارد استفاده آن نا محدود می باشد و در حال حاضر یکی از محصولات با ارزش صنعت شیمی است.  بیشتر از 50% پی وی سی ساخت بشر در ساختمان سازی استفاده می گردد . زیرا ارزان بوده و به سادگی سر هم بندی می شود. در سال های اخیر این ماده جا یگزین مواد مصرفی در ساختمان سازی سنتی نظیر چوب، سیمان و سفال شده است و از آن در ساخت صفحات گرامافون ،کانال ها، کیف های ارزان قیمت، پنجره های تاریک، پوسته کابل های الکتریکی، توپهای بازی سبک وزن ،کف و سقف سالن ها، علامت مغناطیسی کارتها، برش عمودی پنجره ها و در اشکال نرم برای تهیه لباس و پرده استفاده گردیده است.همچنین ماده ای است که به علت انعطاف پذیری و ارزان بودن در لوله کشی آب و فاضلاب کاربرد دارد.  پی وی سی پلاستیک سختی است که در اثر اضافه کردن مواد روان کننده، انعطاف پذیر و نرم می گردد. پیش از قرن بیستم شیمی دان روسی ایوان استرا میسلنسکی و فرتیز کلیت از کمپانی گریشم الکترون شیمی آلمان هر دو تلاش کردند تا پی وی سی را در محصولات تجاری به کار گیرند اما به دلیل مشکلات ایجاد شده در فرآیند تولید وهمچنین سختی و شکنندگی پلیمر مورد آزمایش، تلاش های آنها بی نتیجه ماند